De pakkans bij uitkeringsfraude neemt toe. Sociale diensten en uitkeringsinstanties hebben vanaf 2012 meer bevoegdheden om uitkeringsfraude op te sporen.

Uitkeringsfraude

Uitkeringen, toeslagen, studiefinanciering en minimaregelingen zijn bedoeld voor burgers die het echt nodig hebben en er daadwerkelijk aanspraak op moeten kunnen maken. Uitkeringsfraude wordt om die reden streng bestraft. Alleen op die manier kan de solidariteit en het draagvlak van ons sociale vangnet in stand worden gehouden. Fraudebestrijding is door het kabinet Rutte tot een van haar voornaamste speerpunten gemaakt.

Uitkeringsfraude en huisbezoek

Sinds 1 januari 2012 treedt de overheid strenger op tegen mensen die misbruik maken van sociale uitkeringen, toeslagen en subsidies. Uitkeringsgerechtigden mogen van het kabinet hun uitkering verliezen of flink gekort worden als ze niet meewerken aan fraudecontrole thuis.

De controleurs van de sociale diensten zullen nóg vaker dan voorheen een kijkje nemen op bepaalde adressen om bijvoorbeeld vast te stellen of de bewoners wel recht hebben op twee bijstandsuitkeringen.

Vermoeden van fraude niet nodig voor huiszoeking

Een vermoeden van fraude vooraf is niet langer nodig voor een huiszoeking. Uitkeringsinstanties zoals UWV's en de SVB krijgen ruimere bevoegdheden om op huisbezoek te gaan bij uitkeringsgerechtigden. Als mensen onvoldoende informatie geven aan de genoemde instanties om de uitkering vast te stellen, kan een controleur de situatie ter plekke gaan beoordelen.

De nieuwe regels zorgen ervoor dat controleurs gemakkelijker binnen kunnen komen als mensen niet meewerken aan een controle. Ze kunnen binnenkort immers dreigen met korting of stopzetting van de uitkering. De nieuwe wet past in het streven van het kabinet Rutte om uitkeringsfraude verder terug te dringen en is tevens bedoeld als extra prikkel om aan het werk te gaan.

Andere opsporingsmethoden uitkeringsfraude

De controle op fraude bij uitkeringstrekkers wordt vanaf 2012 aanzienlijk geïntensiveerd en de pakkans wordt door al deze maatregelen aanzienlijk vergroot.

• Vanaf 2012 hebben gemeenten bij uitkeringsaanvragen de bevoegdheid om in te zien of de aanvragers wellicht studiefinanciering krijgen. Die telt immers mee voor het ontvangen van een uitkering.
• Studenten die een hogere studiebeurs ontvangen terwijl ze bij hun ouders wonen maar in de aanvraag suggereren dat ze op kamers wonen, mogen vanaf 2012 op een fikse boete rekenen. Niet alleen moeten ze 150% van de teveel ontvangen beurs terugbetalen, de boete moet ook in één keer worden voldaan. Ook iedereen die heeft meegewerkt aan een dergelijke fraude (denk aan ooms, tantes, vrienden en bekenden) kunnen een boete tegemoet zien.
• Ook hoeven gemeenten voortaan niet meer te betalen als ze bij het kadaster onroerend-goed-gegevens van panden buiten de eigen gemeentegrenzen willen opvragen. Zo kunnen gemeenten eerder zien of een uitkeringsgerechtigde in een andere gemeente onroerend goed bezit. Door het verlagen van die kostendrempel zullen gemeenten sneller op dat aspect toetsen en komt uitkeringsfraude sneller aan het licht.
• Het UWV, onder meer verantwoordelijk voor de toekenning van WW, WAO en WIA, mag voortaan net als de gemeenten gegevens over stroomverbruik en waterstanden opvragen bij nutsbedrijven. Ook de Sociale Verzekeringsbank (AOW, kinderbijslag) heeft die bevoegdheid. Op die manier kan worden vastgesteld of mensen samenwonen en dus slechts aanpraak kunnen maken op een lagere uitkering.