Emoties bepalen hoe we met geld omgaan en het uitgeven. Juist daarom gaat het regelmatig mis. Maar waarom zijn mensen vaak zo onhandig met geld uitgeven?

Geld uitgeven

Psychologen en vermogensbeheerders verbazen zich vaak over de irrationele en onverstandige wijze waarop we ons geld uitgeven.

• waarom geven we bijvoorbeeld gemakkelijker geld uit met de pinpas dan cash?
• en neem het gedrag van mensen die regelmatig rood staan terwijl ze voldoende geld op hun spaarrekening hebben staan. Budgetadviseurs proberen hen ervan te overtuigen dat dit onvoordelig is, maar néé, de spaarrekening raken ze niet aan;
• en waarom weigeren we op tijd ons verlies op de beurs te nemen, waardoor dat verlies alsmaar groter wordt?

De psychologie van geld uitgeven

Psychologen proberen vaak te achterhalen waarom we steeds weer in bepaalde stereotype valkuilen stappen. Mensen zijn doorgaans erg hardnekkig in hun gedrag. Dát, gecombineerd met hebzucht, leidt dan tot de verkeerde keuzes.

Als er bij wijze van spreken morgen een nieuwe Icesave zou opstaan met een hoge spaarrente, zal Nederland weer massaal geld gaan overmaken.

Onderstaand treft u nog een aantal opmerkelijke conclusies aan met betrekking tot geld uitgeven, verkregen op basis van wetenschappelijk onderzoek.

Mannen die veel geld uitgeven

Mannen die veel geld uitgeven, hebben meer partners dan vrekken. Althans volgens psycholoog Daniel Kruger van de Universiteit van Michigan die 100 mannen en 309 vrouwen in een onderzoek betrok. Bij de mannen was er een opmerkelijke samenhang tussen het uitgeven van veel geld en het aantal seksuele partners. Bij de vrouwen bestond dat verband overigens niet.

Blije belastingplichtigen

Bijna niemand betaalt graag belasting aan de staat, en toch kan men bij een onvrijwillige donatie soms een gevoel van geluk ervaren.

Wetenschappers onder leiding van William Harbaugh bij de Universiteit van Oregon bekeken in een experiment de hersenactiviteit van 19 proefpersonen die óf vrijwillig óf gedwongen geld aan een stichting voor sociaal zwakkeren afstonden.

Resultaat: zélfs bij een onvrijwillige (gedwongen) gift werden in de hersenen gebieden geactiveerd die deel uitmaken van ons beloningscentrum.

Vakantiegangers geven gemakkelijker geld uit

Tijdens een vakantie geven we meestal meer geld uit dan gepland, maar niet alleen vanwege de uitgelaten vakantiestemming. Klaus Wertenbroch van de Franse businesschool Insead ontdekte samen met twee collega's tijdens een onderzoek dat vakantiegangers zich ook laten beïnvloeden door de op bankbiljetten afgedrukte getallen. Hoe groter het bedrag, des te vrijgeviger we zijn.

Splilzieke bieders op veilingen

Wie deelneemt aan een veiling betaalt meestal te veel omdat hij zich onder druk gezet voelt. Volgens een onderzoek uit 2008, geleid door Mauricio Delgado van de Rutgers Universiteit in New York, wordt ook tijdens een veiling een hersengebied geactiveerd dat deel uitmaakt van ons beloningsnetwerk.

Zinloze geldboetes

We negeren regels ook dan, als ons de overtreding een geldboete kost. De beide economen Aldo Rustichini en Uri Gneezy lieten voor een experiment kleuterleidsters een geldboete inzamelen als ouders hun kinderen te laat ophaalden. Resultaat: er kwamen meer ouders te laat dan ooit.